2 notes from the western libraries

McGill | 12.10.25

tôi đang bước đi trên những viên gạch sỏi lát đường giữa những toà nhà cổ kính ở đại học mc gill. lá phong vương vãi khắp nơi và với mỗi bước sải chân tiếng lá nghiền giòn rụm dưới trọng lượng cơ thể khiến tôi sung sướng. khoái chí làm sao khi cảm thấy chút quyền lực được giày vò của lộc trù phú tây phương, rằng tôi đang đứng trên mảnh đất học tinh hoa nhất của các người và sự hiện diện của tôi ở đây là có chút sức nặng. dù chỉ đủ để dẫm nát vài chiếc lá héo hon.

mc gill nằm gỏn một bên là đồi mont royal, mảnh đồi mướt mát mà hàng thế kỷ trước đã lấy lòng được những người pháp đầu tiên đến tân thế giới rồi quyết định lát nên những viên gạch dưới chân tôi đây. bên còn lại là những toà nhà cao tầng sầm uất với cửa kính bóng loáng nơi mỗi một người bước qua là nghe thấy một ngôn ngữ khác nhau. tôi nhìn những con người xinh đẹp với khuôn mày sâu hoắm và sống mũi sọc dừa kia lướt qua nhau, âu yếm nhau, chuyện trò nhau. tôi tự hỏi có ai trong họ nhìn ra được thân phận của tôi giữa họ, giữa nhau giữa hai mảnh đất này không nhỉ. họ nói chuyện bằng một thứ tiếng tây cực kỳ tây, những cái uốn lưỡi cong quéo và dây thanh quản co thắt một giai điệu công phu cực kỳ mà tôi không thể nào bắt chước. ngôn từ của họ cho tôi biết họ phát biểu với thái độ như thế nào trong lớp học, thể loại mạng xã hội họ tiêu thụ và chất liệu giấy in harry potter họ đọc hồi bé, rằng trang sức và trang điểm và trang phục đối với họ là một phần dễ dãi và nhẹ nhàng và đương nhiên trong cuộc sống như việc đường phố của họ luôn xinh tươi hoa cỏ và căn nhà của họ luôn bóng loáng ngói đỏ hàng rào trắng. và đặc biệt tôi biết rằng họ đang đứng nơi đây mà không có nỗi sợ, đối với tôi, hay đối với thân phận mà khuôn mặt tôi đại diện. khi nhìn vào tôi, cơ mặt họ buông lỏng và dễ mà nhoẻn lên một nụ cười hiền, hỏi tôi "do you speak english?"

tôi bắt gặp khuôn mặt mình trong gương giữa chiếc cầu thang đi lên thư viện. tôi tự chỉnh cho tấm lưng thẳng thớn khi thấy bảo vệ đi ngang qua. tôi sơ vin thật gọn ghẽ mỗi khi bước ra khỏi nhà vệ sinh. để chỉnh đốn cái sự á đông trong tôi cho khỏi nổi trội quá. để mong rằng họ không thấy tôi là một người đến từ bên kia thế giới. tôi là con gián len lỏi giữa nền văn minh tiên tiến và mong rằng họ thấy tôi là người. ở đây lâu dần, tôi thấy lạ lẫm khi nghe âm thanh tiếng việt vọng ngang tai. ngờ ngợ họ có phải là tôi đó không.

Gatien-La Point | 28.09.25

I am currently writing from a local library in Trois Rivières. The space I’m sitting in has 2 sides shunned with windows looking out to the street shops and the Champlain park, a perfect balance between natural lighting, exterior sightings and confined security.

It is eerily nauseating to think that this time yesterday I was still in the forests of Maurice National Park. Laying my eyes on the vast lining of trees, leaves flying, colors shifting, it is there that I find myself truly alone in the world. There is no wifi, no mobile signal, one navigates based on the well trodden paths that previous explorers have scoured and made true.

Also sitting among those same trees, but cut, pressed and alphabetically lined up on the shelves, you would find yourself in the library. Think of the library as the epitome of civilized construction space, an ergonomic landmark of knowledge, information systems and cultural immersion. A haven from the noise of the outside world. Both the forest and the library offer immense silence, coming in different reverberations.

The libraries have a ridiculous kind of study space that forbids any kinds of sounds, down to the most minute. Isn’t it debilitating that for one to work, to be efficient, one must be placed in a soundproof box that absorbs all intelligent jiggles, that to submerge in meaningful work means one have to shut off sonically? I find the idea inconsonantly repulsive. This, however, does not apply to say that we should start screamo jam sessions in the libraries. Rather, consider the freedom to twiddle with thoughts, to put out sighs in face of challenging queries, to cry out in joy of discoveries, to engage more sensorially with the studies at place and with others.

In the words of Georges Perec, to live means to pass from one space to another, all while trying not to collide. What is it about the fear of collision that puts people to build up all these walls and shush off the exchange? For more etiquette, more privacy, more manageability? When we start to think of it that way, the library becomes nothing more than a factory where learners are workers on the production line, the study a chain process of task completion and monocratic mental mining.

I would like to turn the space outward of itself. The mind and the body should be allowed to enjoy the same cultivative experience. Put a bird in the library, let him sing the Bachs. Put a bar in there too, let the coffee smell and boiling sound of water keep us wake. Or more simply, open the windows, turn off the aircon, let the breeze in. For fuck’s sake, let the study be a peaceful act of contemplation, but do not let it be a muted one. Break the walls. Go for the trees. Let worlds collide.